Hoe meer ik er op let, hoe vaker ik het zie – greenwashing en valse claims in de cosmeticabranche. Greenwashing is het fenomeen dat bedrijven zich groener voor doen dan ze in werkelijkheid zijn, om zo te profiteren van de hang van de consument naar verantwoorde producten. Het gebeurt overal; in de levensmiddelenindustrie, in de kledingbranche, in de electronicabranche en dus ook in de cosmetica-industrie. Voor de laatste geldt dat fabrikanten het dan vooral belangrijk vinden hun producten natuurlijker te laten lijken dan ze zijn, want over hun imago als vervuiler schijnen ze zich vooralsnog minder druk te maken. Daarnaast verschijnen er steeds meer bedrijven die met eenvoudige middelen dan misschien wel een puur product maken, maar daar ook een zwaar overtrokken claim aan weten te hangen.

De claim 'natuurlijk'

Fabrikanten mogen een product al ‘natuurlijk’ noemen als er ook maar een klein beetje van een natuurlijke stof in zit. En dus bevatten douchegels en shampoos plotseling aloe vera, of honing of perzik. Dat het product daarnaast allerlei synthetische stoffen en conserveermiddelen bevat, om maar eens wat te noemen, wordt slechts in kleine lettertjes en onleesbare namen op de verpakking weggemoffeld. En dat deze fabrikanten verre van ‘groen’ produceren, lijkt me evident. Toch is vaak is een ietwat natuurlijk imago al genoeg om de klant van wie het allemaal wel wat milieuvriendelijker mag over de streep te trekken.

De claim 'veilig'

Waren het eerst vooral de multinationals die hun producten ten onrechte als ‘natuurlijk’ adverteerden, inmiddels zijn ook bedrijven die zichzelf als groen of zelfs biologisch presenteren helaas niet altijd even betrouwbaar. Ik zal een voorbeeld geven. Een fabrikant van biologische cosmetica (met voor sommige producten een keurmerk van de UK Soil Association) brengt crèmes op de markt waar de conserveermiddelen phenoxyethanol en benzyl alcohol in zitten. De claim die men eraan hangt is; eerlijk, biologisch, puur, veilig, geen parabenen. Parabenen, nee die zitten er niet in, want een beetje bewuste consument heeft hier wel eens over gehoord en heeft inmiddels besloten cosmetica zonder parabenen te willen. Dat de wél gebruikte conserveermiddelen voor de gezondheid even erg, zo niet erger zijn, weet diezelfde consument meestal niet. Kortom, deze fabrikant verkoopt zijn producten ten onrechte als groen en veilig. Mijn advies zou zijn zo’n merk – keurmerk of geen keurmerk – als geheel te mijden. Want waar ligt werkelijk de prioriteit wanneer een bedrijf dit soort (toch wel wat omstreden) stoffen gebruikt?

De claim 'gecertificeerd'

Toegegeven: sommige keurmerken staan een beperkt gebruik van (semi)synthetische conserveermiddelen toe. Dat geldt ook voor de hierboven genoemde stoffen. Technisch gezien is het zelfs mogelijk een product een BDIH certificering te laten krijgen zonder dat er ook maar één biologisch ingrediënt in zit. Dit kan omdat BDIH eigenlijk een keurmerk is voor natuurcosmetica en een ingrediënt niet van biologische oorsprong hoeft te zijn wanneer men kan aantonen dat het niet, of niet afdoende verkrijgbaar is. Waarmee ik maar wil aangeven dat een keurmerk wel veel, maar ook niet altijd alles zegt. Een volledig puur product met een synthetisch conserveermiddel is in mijn ogen hetzelfde als een biologisch katoenen kledingstuk met een voering van polyester. Zou u ook maar overwegen het te kopen? Nee toch?

De 'belangrijkste ingrediënten'

Een ander voorbeeld is de fabrikant die bij zijn producten alleen ‘de belangrijkste ingrediënten’ vermeld. U kunt er van uitgaan dat hier ‘de belangrijkste ingrediënten waarmee men het product wil profileren’ bedoeld worden. Wat er nog meer in zit, daarvan heeft men blijkbaar liever niet dat u het weet. En, vooral prettig wanneer u online shopt; zeker niet voordat u het product gekocht heeft. Geloof me: een eerlijk, betrouwbaar merk is trots op zijn ingrediënten en zal deze altijd vermelden. Doen ze dat niet, dan moet u zich toch heus gaan afvragen wat men te verbergen heeft.

De claim 'rauw, puur en eetbaar'

Nog een andere commerciële vondst is de ‘rauw, puur en eetbaar’-claim. Ik heb nu zo vaak gehoord dat een bedrijf ‘de eerste is met eetbare cosmetica’ dat ze praktisch gezien onmogelijk allemaal gelijk kunnen hebben. Interessanter is echter dat achter deze eetbare cosmetica meestal een eenvoudig product uit het keukenkastje schuilgaat. De ene fabrikant verkoopt u koudgeperste biologische (maar niet eens als zodanig gecertificeerde) kokosolie als ‘bodybutter’. Dat kan op zich ook best - kokosolie is ontzettend verzorgend voor huid en haar (en overigens ook voor uw algehele gezondheid) – maar men hangt er wel een prijskaartje aan alsof het de ontdekking van de eeuw is! Terwijl men in feite niet meer gedaan heeft dan wat geknutsel met levensmiddelen aan de keukentafel... Een ander maakt het nog bonter en verkoopt u olijf- of amandelolie (biologische, dat wel) met wat minimale percentages essentiële oliën erdoor en laat u dit onder meer als gezichtsverzorging gebruiken. Gevolg: de teleurgestelde consument concludeert dat biologische cosmetica onplezierig aanvoelt en niet de gewenste effectiviteit heeft en keert terug naar synthetische producten. En de fabrikant heeft zijn zakken gevuld (want heeft ook nooit kosten gemaakt voor onderzoek) en laat een ‘ontwerper’ gewoon iets nieuws verzinnen. Ja, cosmeticaproducten moeten zo puur zijn dat u ze zou kunnen eten, omdat ze net als voedsel, in uw lichaam terechtkomen. Ze moeten echter ook effectief zijn. Een product met slechts een paar basic ingrediënten uit de keuken kán een aanduiding zijn van een gebrek aan research en een fabrikant die snel wat wil verdienen.

Lezen, lezen, lezen die labels!

De hamvraag is dus: hoe kan de consument het kaf van het koren scheiden? Ik kan het antwoord niet vaak genoeg herhalen; lezen, lezen, lezen! Leer ingrediëntenlijsten ‘scannen’ en u weet binnen de kortste keren te onderscheiden of de claim gegrond is of niet.

Hier een 'greenguide' voor het kopen van cosmetica met wat aanwijzingen om mee te beginnen (u kunt deze ook downloaden en printen, onderaan dit blog vindt u de link):

1. Vermijd producten die ‘parfum’ of ‘fragrance’ op de verpakking vermelden. Achter deze noemer gaan vaak honderden stoffen schuil (waaronder meestal ftalaten, die giftig en carcinogeen kunnen zijn, maar die vooral onze hormoonhuishouding ernstig kunnen verstoren). De chemische stoffen achter de naam parfum zijn ook vaak de boosdoener bij allergie.

2. Vermijd producten met sodium lauryl sulfate (SLS) of sodium laureth sulfate (SLES). Deze agressief reinigende stoffen worden veel gebruikt in shampoos, douchegels, tandpasta, handzeep, scheerschuim, bubbelbad, kortom bijna alles dat schuimt. Vaak zijn ze na water (aqua) het hoofdingrediënt. SLS en SLES kunnen in combinatie met de stoffen DEA, TEA en MEA (zie ook hieronder) kankerverwekkende nitrosamines vormen.

3. Vermijd producten met als conserveermiddel parabenen, vermeld als: ethyl-, methyl-, propyl- en buthylparabenen. Vermijd ook producten met de conserveermiddelen phenoxyethanol (giftig, schadelijk voor hersenen en centraal zenuwstelsel, irritatie van huid, ogen en longen, verstoring van het endocrien systeem) en benzyl alcohol (bijzonder giftig), bronopol (ook vermeld als 2-brono-2-nitropropane-1,3-diol, deze stof vormt nitriet en kan mogelijk reageren met andere stoffen en zo nitrosamines vormen), diazolidinyl urea, DMDM hydantoine, imidazolidinyl urea, of quaternium 15 (deze stoffen 'dampen' het kankerverwekkende formaldehyde uit in het product).

4. Vermijd producten met de naam PEG (meestal gevolgd door een nummer) oftwel Polyethyleen Glycol (deze stoffen kunnen diverse kankerverwekkende verontreinigingen bevatten), en stoffen die eindigen op –eth (deze naam geeft aan dat een stof bewerkt is met ethyleenoxide waarbij vervuiling met het kankerverwekkende 1,4-dioxane kan optreden). Vermijd ook producten die Triethanolamine (TEA), Diethanolamine (DEA) en Monoethanolamine (MEA) bevatten omdat deze stoffen nitrosamines kunnen vormen.

5. Vermijd producten op basis van minerale oliën, deze petrochemische stoffen, op het etiket vermeld als petrolatum, petroleum of paraffinum liquidum, deze sluiten de huid af en verstoren haar natuurlijke functies. Bovendien zijn ze xeno-oestrogeen, wat wil zeggen dat ze onze hormoonhuishouding beïnvloeden. Producten die u buiten de EU koopt kunnen bovendien vervuild zijn met PAH (polycyclic aromatic hydrocarbons - gerelateerd aan borstkanker).

6. Vermijd producten met de stof Propylene Glycol (o.a. te vinden in make-up, crèmes, deodorant, stylingproducten, aftershave en babydoekjes). Naast het zeer uitdrogende effect dat deze stof op de huid heeft, en het risico op het ontstaan van contact dermatitis, is de stof mogelijk mutageen; het kan het reproductieve systeem verstoren en geboorteafwijkingen veroorzaken.

Het assortiment van Green Bliss

Waarschijnlijk hoef ik niet meer uit te leggen dat Green Bliss geen producten verkoopt van merken die zich schuldig maken aan greenwashing. Met trots vermelden wij bij al onze producten de ingrediënten (u vindt deze door op de productpagina naar beneden te scrollen en dan ‘aanvullende informatie’ aan te klikken). Niet alleen zijn onze producten puur en zonder ongewenste stoffen, ongeacht wat er door een keurmerk wordt toegestaan. Maar ook zijn ze vooruitstrevend, in sommige gevallen zelfs pure high tech. Rauw en biologisch is met de juiste intentie nog betrekkelijk eenvoudig te bereiken, maar effectiviteit is wat uiteindelijk het verschil maakt. Kennis is daarmee dus het sleutelwoord waarmee de fabrikant een uitzonderlijk product creëert en waarmee de consument zich wapent tegen valse claims.

Download hier de pdf met de greenguide zodat u deze kunt printen.

Lees meer over biologische cosmetica.
Lees meer over biologische keurmerken.
Lees meer over onze merken.
Lees meer over ingrediënten die u beter kunt vermijden.